Phía Tây lầu Hoàng Hạc, bạn từ biệt ra đi
Xuống Dương Châu trong hoa khói tháng ba
Cánh buồm cô đơn biến tan trong không gian xanh biếc
Chỉ thấy sông dài mãi chảy bên trời (1)
Tiễn bạn, người ta không khóc, chỉ cười, nói chuyện lang bang thời tiết địa danh, phương hướng ...
Nhưng sương khói bên ngoài làm nhòa sự vật chính là màn lệ bên trong phủ mờ tâm tư (2).
Nhìn theo mãi, con thuyền của bạn nhỏ dần và biến mất.
Trong khi thời gian, như dòng sông kia, vẫn mãi trôi ...
Sông chảy bên trời, là một cách nói rất gợi hình : nhìn một dòng sông lớn chảy đến chân trời, chúng ta có cảm tưởng như nó từ trời chảy xuống, như trong một bài thơ khác :
"Ngài không thấy, nước sông Hoàng Hà từ trời xuống, chảy ra biển không quay về" (3).
Còn biểu tượng dòng sông trôi như dòng thời gian, thì rất thông thường, xin chọn một thí dụ :
Đài Phượng, Phượng Hoàng đã ghé chơi
Phượng đi, đài vắng, nước còn trôi (4)
Đang nói chuyện Phượng và Đài Phượng, có ăn nhằm gì đến “sông vẫn chảy” ?
Quả thực chẳng ăn nhằm gì, nếu “sông vẫn chảy” không biểu tượng cho thời gian trôi.
Nó còn gợi lên một chuyện tình (5) :
Ôi ! “Tương tư hoàng diệp tận, bạch lộ thấp thanh đài": nhớ người đến lá vàng rụng sạch, chỉ còn sương trắng ướt rêu xanh, như mái tóc đã bạc màu, trong khi tấm lòng ngày càng lạnh lẽo...Người chờ đợi, nhưng thời gian nào có đợi chờ ai ?
Nguyễn Hoài Vân
04/5/2024
Chú Thích
(1) Tống Mạnh Hạo Nhiên Chi Quảng Lăng - Lý Bạch :
Cố nhân tây từ Hoàng Hạc lâu,
Yên hoa tam nguyệt há Dương Châu.
Cô phàm viễn ảnh bích không tận,
Duy kiến Trường Giang thiên tế lưu.
(2) Nguyên bản nói "hoa khói" (yên hoa) là sương khói mờ mờ trên nước sông
(3) Tương tiến Tửu - Lý Bạch
Quân bất kiến : Hoàng Hà chi thủy thiên thượng lưu
Bôn lưu đáo hải bất phục hồi
(4) Phượng Hoàng Đài - Lý Bạch
Phượng Hoàng đài thượng phượng hoàng du
Phượng khứ đài không giang tự lưu
(5) Ký Viễn - Lý Bạch :
Mỹ nhân tại thời hoa mãn đường
Mỹ nhân khứ hậu dư không sàng
(Người yêu kề bên, hoa nở đầy nhà,
Người yêu vắng bóng, giường chiếu trống không)
